zoom

 انواع عدسی

عدسی محدب ( کوژ)

عدسیهایی که نور را همگرا می‌کنند و جهت تصویر سازی حقیقی و نیز همگرا نمودن پرتوهای تابشی از نقاط دور مانند پرتوهای ستارگان مورد استفاده قرار می‌گیرند.

عدسی مقعر (کاو)

این عدسیها نور را واگرا می کنند و جهت واگرا نمودن نورها و اصلاح برخی سیستمها که نیاز به واگرایی نور را دارد از جمله چشم مورد استفاده واقع می‌شوند.
دستگاههای نوری شامل عدسیها

اکثر دستگاههای نوری شامل دو نوع عدسی می‌باشند که یکی را که نور اول بر آن می‌تابد و در ورودی دستگاه کار گذاشته می‌شود عدسی شیئی و دومی را که در خروجی دستگاه قرار دارد و نور از آن خارج می‌شود عدسی چشمی گویند. از جمله از این دستگاهها میکروسکوپ نوری - زیر دریایی - میکروسکوپ پلاریزان - دوربینهای دو چشمی - دوربینها - انواع عینکها و ... را می‌توان نام برد.

عیوب عدسیها

عدسیها به لحاظ داشتن ضخامت زیاد و ناخالصیها دارای ابیراهیهایی هستند که در سیستم اعوجاج ایجاد می‌کنند و وضوح تصویر حاصل از دستگاه نوری را به هم می‌زنند. از جمله از این ابیراهیها عبارتند از:

ابیراهی رنگی: علاوه از بهم زدن وضوح و کیفیت تصویر رنگ آنرا هم بهم می زند و تا حدی آن را از حالت طبیعی خارج می کند که اینها هم به دو دسته ابیراهی رنگی طولی و عرضی تقسیم می‌شوند.

ابیراهی اعوجاج: تصویر هندسه واقعی خود را پیدا نمی‌کند و قسمتهای مختلف عدسی که دارای ضخامتهای متفاوتی است، در میزان انحراف پرتوهای تابشی به یک مقدار عمل نمی‌کند و انحراف یکنواخت نبوده و تصویراز وضوح می‌افتد، که این ابیراهی نیز به دو دسته اعوجاج بشکه‌ای و اعوجاج بالشی تقسیم می‌شود.

برخی ابیراهیهای دیگری مانند ابیراهی کروی که انحراف پرتو از کانون عدسی را سبب می‌شود، وجود دارند که بوسیله ساخت عدسیهای مرکب با هندسه ویژه این ابیراهیها اصلاح می‌شوند.

آشنایی با لنز دوربین

بطور کلی هر لنز از چندین عدسی مختلف محدب و مقعر تشکیل شده که ترکیب آنها با یکدیگر باعث ایجاد تصویری واضح بر روی سطح حساس فیلم (امولیسیون) خواهد شد.

محل ایجاد تصویر را سطح کانونی وحدفاصل عدسی با محل ایجاد تصویر،فاصلة کانونی عدسی می‌گویند.

برای روشنتر شدن مطلب در مورد یک عدسی معمولی که برای آتش زدن کاغذ استفاده می‌گردد توضیح می‌دهیم .برای سوزاندن کاغذ بایستی عدسی را در مقابل نور خورشید آن قدر حرکت داد تا نور خورشید بصورت نقطه‌ای کوچک بر روی سطح کاغذ درآید که در این حالت بر اثر برخورد پرتوهای نوری به یکدیگر که از عدسی گذشته‌اند گرمای قابل توجه‌ای در محل برخورد بوجود آمده که باعث سوختن کاغذ می‌گردد محل برخورد پرتوهای نوری را نقطه کانونی و حد فاصل عدسی با سطح کاغذ فاصله کانونی گفته می‌شود. در لنزها که چندین عدسی مختلف وجود دارد هر عدسی دارای کانون جداگانه‌ای است اما وقتی با هم ترکیب می‌شوند کانون مشترکی پیدا می‌کنند که معمولاً از مرکز لنز تا حدفاصل محل ایجاد تصویر را فاصلة کانونی آن لنز می‌گویند که مقدار آن بر روی حلقه جلوی لنز نوشته می‌شود.

هر لنز دارای زاویه دید خاصی می‌باشد که قادر به جای دادن فضای مشخصی از جلو لنز در داخل دوربین و روی فیلم خواهد بود. به نسبت بلندی و کوتاهی فاصله کانونی، زاویه دید آن متغیر است هرچقدر فاصله کانونی لنز کوتاهتر باشد زاویه دید لنز بازتر و هرچقدر فاصله کانونی بلندتر باشد زاویه دید کوتاهتر خواهد بود.

انواع لنزها:

لنز نُرمال معمولی:( Normal )

زاویه دید چشم انسان حدود 140 درجه می‌باشد اما تمام تصاویری که در زاویه چشم قرار می‌گیرند دارای وضوح کامل نیست وتنها در زاویه‌ای در حدود 52 درجه می‌توان تصاویر را به صورت واضح  دید لنز نرمال نیز زاویه دیدی شبیه به چشم انسان دارد به همین دلیل لنز معمولی نیز گفته می‌شود.

لنز تله فوتو: ( Telephoto)

لنز تله از نظر شکل ظاهری طویل بوده و فاصلة کانونی بلندی دارد که دارای زاویه دید کوتاه می‌باشد و تنها برای عکسبرداری و فیلمبرداری از فواصل دور مثل مناظر طبیعی و حیوانات وحشی کاربرد دارد

لنز واید انگل :( Wide angle )

لنز واید از نظر شکل ظاهر از لنز نُرمال کوتاهتر بوده و دارای فاصله کانونی کمی می‌باشد بنابراین دارای زاویه دید باز می‌باشد . این لنز در مکان‌هائی که امکان عقب رفتن عکاس برای قرار گرفتن تمام سوژه مورد نظر در نمایاب نباشد کاربرد شگرفی دارد و با استفاده از این لنز می توان فضای بیشتری را در عکس جای داد.

لنز زوم:Zoom

این لنز دارای فاصله کانونی متغیر می‌باشد پس زاویه دید متغیر دارد برخی از لنزهای زوم با زاویه دید 80-18 که فاصله کانونی آن از 18 میلیمتر درحالت زاویه باز تا 80 میلیمتر در حالت تله می‌باشد کاربرد ویژه‌ای دارد به همین لحاظ در بین عکاسان مورد استقبال بیشتری قرار گرفته است.

جدای این تقسیم‌بندی لنزهای دیگری نیز هستند که کاربرد تخصصی دارند مانند لنز ماکرو که برای عکسبرداری از اجسام بسیار کوچک کابرد دارد با یک لنز نُرمال معمولاً تا فاصله 50 سانتیمتر امکان نزدیک شدن به سوژه می‌باشد اما برای عکسبردای از اجسام کوچک مثل تمبر یا سکه فقط لنز ماکرو جوابگو خواهد بود. لنزی دیگر با عنوان لنز چشم ماهی وجود دارد که زاویه دید بسیار وسیع دارد

عدسی های سوپر واید زوم(18- 28 میلیمتر، 21- 35 میلیمتر، 20- 35 میلیمتر)

عدسی های واید با فاصله کانونی کمتر از 24 میلیمتر نسبت به واید زوم های متوسط گرانترند. اما از چند منظورگی بیشتری برخوردارند. در بیشترین فواصل کانونی خود با واید زوم های متوسط از حوزه عملکرد مشترکی برخوردار هستند بنابراین هر دو دسته دارای بعضی عملکردهای مشترک می باشند. با این وجود در کوچکترین فواصل کانونی خود زاویه دید وسیعتری داشته و تاثیرات گرافیکی بیشتری را روی تصویر ایجاد می کنند.
این تاثیرات به این خاطر است که آنها احساس عمق در تصویر را خیلی اغراق آمیز نشان می دهند. همچنین عمق میدان وضوح بیشتری را به تصویر داده و همه موضوعات در قاب تصویر از وضوح قابل قبولی برخوردار می شوند. احساس عمق و اغراق در پرسپکتیو مخصوصا زمانی بیشتر محسوس می شود که چند شیئ هم اندازه در تصویر وجود داشته باشد به این ترتیب که اشیا نزدیک به دوربین بزرگتر و اشیایی که به فاصله دورتر از دوربین قرار گرفته اند، در روی فیلم، به مراتب کوچکتر جلوه می کنند. این تاثیر عامل مهمی در عکاسی خلاق بشمار می رود. در عکاسی از مردم برای طبیعی نشان دادن تناسبات به تمرین و دقت بیشتری نیاز دارید. اما در بعضی موقعیت ها استفاده از سوپر واید زوم اجازه می دهد که دوربین را در جایی مانند داشبورد قرار داده و همزمان راننده و قسمتی از ماشین را در چهارچوب فیلم قرار دهید. در حالی که به خاطر کمبود فضا برای جابجا کردن دوربین، قاب بندی مناسب با عدسی سوپر واید ثابت تقریبا غیر ممکن است با عدسی سوپر واید زوم برای تنظیم قاب تصویر فقط کنترل زوم عدسی را پیچانده یا عقب و جلو می کنید.
اعوجاج بیش از حد
همه انواع عدسی های واید، نه فقط واید زوم ها، موضوعات واقع در کناره های چهارچوب فیلم را کشیده تر نشان می دهند. این حالت به خاطر مایل بودن زاویه تابش پرتوهای نوری تابیده از سطح موضوعات به سطح فیلم می باشد. این مورد فقط با موضوعات سه بعدی پیش می اید و در مورد اشکال شناخته شده مانند کره و چهره بیشتر ملموس می شود. وقتی از فواصل نزدیک عکاسی  یا فیلمبرداری می کنید اهمیت این مورد دو چندان می شود. راه حل آسانی دارد چنین موضوعاتی را باید از کناره های قاب فیلم، مخصوصا گوشه ها، دور نگه داشت.
انتخاب عدسی واید زوم
تقریبا همه عدسی های واید زوم رایجترین فواصل کانونی عدسی های واید را با خود دارند. انتخاب شما بستگی به این خواهد داشت که آیا منظورتان در استفاده از عدسی واید با کوتاه ترین فاصله کانونی داشتن پرسپکتیو طبیعی تر است، یا توان گرافیکی و زاویه دید وسیع عدسی های واید را ترجیح می دهید.
در رابطه با سوپر واید زوم ها، کوتاه ترین فاصله کانونی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. در رابطه با هر نوع عدسی زومی یک رابطه منطقی بین حجم، وزن، حداکثر گشادگی دیافراگم و دامنه فواصل کانونی وجود دارد. اما عدسی های واید زوم با ویژگی های متفاوتشان از نظر حجمی تفاوت زیادی نسبت به هم ندارند. در حالی که تله زوم ها با ویژگی های متفاوتشان از نظر حجمی نسبت به همدیگر خیلی متفاوتند. این تفاوت در عدسی های خیلی سریع خیلی فاحش است مخصوصا اگر دیافراگم غیر قابل تغییری داشته باشند.
نکته آخر اینکه: امکانات ماکرو در بیشتر واید زوم ها از ارزش محدودی برخوردار است. برای داشتن اندازه تصویر نسبتا خوب بر روی فیلم باید عدسی را خیلی به موضوع نزدیک کنید که در این صورت سایه دوربین و عدسی موضوع را تاریک می کند. پس بهترین راه اینست که به تله زوم خود اعتماد کرده و یا برای عکاسی کلوزآپ از عدسی ماکرو با فاصله کانونی ثابت استفاده کنید.
و تنظیم عدسی سوپر واید زوم به کوتاه ترین فاصله کانونی آن پرسپکتیو خطی را تشدید می کند. استفاده از آن در عکاسی از خطوط متقارب ( همگرا) موجب اغراق در احساس عمق شده و تصویر مملو از تاثیرات گرافیکی می شود.

در فیلمبرداری هر نوع لنز خواص بصری خاص خود دارد

مثلا از لنز نرمال برای صحنه هایی که درام هستند و داستان به صورت رئال پیش می رود استفاده می شود از لنز واید برای ایجاد عمق و ژرف نمایی استفاده می شود از لنزهای تله برای تصاویری که قصد دارند عرصه را بر بازیگر تنگتر کنند استفاده می شود و بیشتر در نمای بسته از بازیگر استفاده می شود چون استفـاده از لنز واید چهره بازیگر را اعـوجــاج می دهد و شکل ظاهری آن را تغییر می دهد لذا از لنز تله استفاده می شود و بازیگر را از پس زمینه جدا می سازد( لنز تله به دلیل فاصله کانونی زیاد عمق میدان وضوح را کاهش می دهد و سوژه را  از پس زمینه جدا می سازد)