نورپردازی  :

برای درک مفهوم نورپردازی به دو ناحیه اشاره میکنیم که از قدیم وجود دارند :

1.        درجه حرارت نور

2.      قرار گیری نور

تفاوت میان دو ناحیه بالا این است : درجه حرارت نور ، صرفا یک جنبه تکنیکی نورپردازی است که میتونه روی حالت صحنه هایتان تاثیر بذاره ، ولی قرار گیری نور از روزهای اولیه هنر عکاسی و فیلمسازی برای ایجاد حالت کلی صحنه ها بکار میرفته .

قرار گیری نور :

یکی از اصلی ترین بخشهای ساخت یک تصویر یا فیلم کامپیوتری ، نورپردازی مسطح است. قرار گیری کلی نور و کیفیت نور میتونه نقش بزرگی را در چگونگی واکنش بیننده نسبت یه یک تصویر یا فیلم ، ایفا کند .

·         نورپردازی پیش زمینه - در این نورپردازی که نسبت به پس زمینه روشنتر باشه ، مقداری به متراکم شدن صحنه منجر میشود

·         نورپردازی پس زمینه - وقتی نورپردازی پس زمینه بیش از پیش زمینه باشد ، در واقع شخص کاربر فشار بیشتری رو متحمل خواهد شد و نتیجه آن :  احساس بیگانگی بیننده نسبت به تصویر.

·         نور ملایم یا شدید - شدت یا ملایمت نور ، مستقیما به بیننده مننتقل میشه . بیننده رو با صحنه راحت تر یا غریبه تر میکند

·         نورپردازی پشتی ( backlighting ) - این نکته که در بسیاری از فیلمها بطور ثابت و برجسته استفاده میشه ، اغلب در رندرسازی کامپیوتری نادیده گرفته میشه . با نورپردازی پشتی مناسب و قوی روی کاراکترها واشیا ، میشود آنها را از صحنه جدا کرده و توجه بیننده رو روی آنها متمرکز کرد.

بخش عمده ای از تاثیر گذاری تصویر ، ناشی از کار نورپردازی آن است. نورپردازی توسط مدیر فیلم برداری انجام می شود.

در سینما ، نورپردازی چیزی فراتر از نور تاباندن به اشیا ، فقط برای نمایاندن آنها است. بخـش های روشن تر و تیره تر درون قاب به ساختـه شـدن ترکیب بندی هر نمـا کمک می کنند و به این ترتیب نگاه ما را به اشیا و کنش های خاص معطوف می دارند. یک لکه که نور بیشتری دریافت کرده ، می تواند چشم بیننده را به یک نکته مهم جلب کند ، در مقابل ، سایه جزئیات را پنهان می کند یا تعلیق ایجاد می کند درباره اینکه چه چیزی ممکن است در آنجا ، در پشت سایه باشد.

نورپردازی کمک می کند تا بافت ها جلوه گر شوند : خطوط یک صورت ، ظرافت تار عنکبوت ، بافت زبر چوب ، درخشندگی یک قطعه جواهر و ... .

همچنین نورپردازی به ترکیب بندی کلی نما شکل می دهد. مثلا در شکل سمت چپ که نمایی از فیلم جنگل آسفالت ( 1950- The Asphalt Jungle ) ساخته جان هیوستون John Huston   است ، نوری که از یک لامپ آویزان می تابد ، اعضای باند آنها قصد دزدی از یک جواهر فروشی را دارند  را به صورت یک تن  واحد نشان می دهد و در عین حال با تاکید بر قهرمان ، از طریق اختصاص دادن روشن ترین و تمام رخ ترین حالت به او ، نقش او را برجسته تر کرده است.

نورپردازی می تواند حس ما از شکل و بافت اشیای نمایش داده شده را تحت تاثیر قرار دهد. برای مثال اگر به توپی از پهلو نور بتابد یک نیم دایره خواهیم دید و اگر از جلو به آن نور بخورد ، گرد به نظر خواهد رسید.

سایه (Shadow )
یکی از مسائل بسیار مهم در نورپردازی سایه است ، زیرا سایه ها به شدت می توانند به حس فضا کمک کنند. دو نوع مهم سایه وجود دارد که هر دو در ترکیب بندی سینمایی نقش مهمی دارند :
سایه پیوسته ( Attached Shadow ): هنگامی که بخشی از یک شیء ، جلوی تابش نور ، بر بخش دیگر آن را بگیرد سایه ایجاد شده ، سایه پیوسته است. برای مثال وقتی در اتاق تاریکی رو به روی شمـعی می ایستـید ، بخـش هایی از صـورت و بدنـتان در تاریکی قرار می گیرد. این پدیده سایه پیوسته است.
سایه افکنده ( Cast Shadow ): در همان مثال شمع ، بدن شما جلوی تابش نور را می گیرد و سایه ای روی دیوار پشتی ایجاد می شود ، این سایه ، سایه افکنده است.

چهار ویژگی مهم نور ، در نورپردازی یک صحنه

کیفیت
کیفیت نورپردازی به شدن نسبی نور بستگی دارد. به این ترتیب دو حد نورپردازی داریم :

نورپردازی سخت : همان طور که از نامش نیز پیداست ، نورپردازی را سخت گویند که در آن از نورهای شدید استفاده می شود. برای مثال در طبیعت ، آفتاب ظهر نور سخت ایجاد می کند. در نورپردازی سخت ، سایه ها کاملا مشخص و تند هستند و بافت ها و کناره های تیز ایجاد می شود.
نورپردازی نرم : در نورپردازی نرم ، روشنایی ها پخشیده هستند و شدت نور به نسبت نورپردازی سخت کمتر و ملایم تر است. برای مثال نور آسمان ابر آلود ، نرم است. در این نورپردازی ، خطوط و بافت ها کمی نرم ، پخشیدگی نور بیشتر و تضاد ملایم تری بین نور و سایه وجود دارد.
جهت
جهت نورپردازی ، بر مسیری اشاره می کند که نور به شی ء می تابد. این مسیرها عبارتند از:
نور جلـویی : نوری که از رو به رو به سوژه می تابد.
نور پشـتی : این نور از پشت موضـوعی که قرار است فیلم برداری شود به آن می تابد و می تواند در زوایای مختلف از پشت بتابد برای مثال مستقیم ، از بالا ، از پهلو و ... . نور پشتی اگر همراه دیگر نورها نباشد اثری ضد نور دارد و سوژه را تاریک و تیره می کند. همچنین این نور کمک می کند خطوط مرزی مشخص شوند و سوژه از پس زمینه جدا شود.
نور پایین : نوری که از جلو و از پایین به سوژه می تابد برای مثال کسی که در کنار آتش نشسته و نور آتش از پایین چهره او را روشن می کند. از آنجا که نورپردازی از پایین ، چهره را تحریف می کند ، ممکن است برای خلق وحشت از آن استفاده شود.
نور بالا : نوری که از جلو و از بالا به سوژه می تابد. این نور اگر بر چهره بازیگر بتابد استخوان بندی صورت او را به خوبی نشان می دهد ، به همین خاطر هر گاه فیلم ساز بخواهد حالت چهره و حس موجود در چهره بازیگر ، نمایان شود از این نور استفاده می کند.

جهاتی که در اینجا گفته شد جهات اصلی هستند کمی تغییر زاویه می تواند ، جهات نوری دیگر و در نتیجه کاربردهای بیشتر ایجاد کند.

منبع
منبعی که نور را تولید می کند.  ممکن است فیلم ساز نخواهد از یک منبع نور مصنوعی استفاده کند و نور طبیعی که در محیط وجود دارد را مناسب بداند و تنها با کمی تغییر در شدت و ضعف و یا سمت و سوی آن ، از طریق فیلتر های نوری یا موانعی که بر سر راه نور ایجاد می کند ، نور مورد نیازش را تامین کند ( این کار در فیلم های مستند بیشتر مرسوم است ). همچنین فیلم ساز می تواند برای رسیدن به نور مورد نظرش در صحنه ، از انواع پروژکتورها و نورپرداز ها استفاده کند.
در اغلب فیلم های داستانی از منابع نوری اضافی برای اعمال کنترل بیشتر بر کیفیت تصویر استفاده می شود. در بیشتر فیلم های داستانی ، چراغ های رو میزی ، چراغ های خیابانی و لامپ هایی که در میزانسن می بینیم ، منبع اصلی تامین نور فیلم برداری نیستند و هم زمان با آنها منابع نوری دیگری خارج از صحنه ، بخش های مختلف آن را روشن می کنند.
فیلم ساز باید تلاش کند ، تا طرحی از نورپردازی ایجاد کند ، که با منابع نوری موجود در صحنه مانند همان چراغ های رومیزی و ... هم خوانی داشته باشد. برای مثال در حالی که در تصور می بینیم ، تنها یک شمع به عنوان منبع نور در صحنه وجود دارد ، نمی توان صحنه را خیلی رو شن و پر نور کرد.

نورهایی که در فیلمسازی بکار می روند عبارتند از:

نور های تنگستن – گازی (آرک) – سدیم و ...

نورهای تنگستن :

اکثرپرژکتورهایی که در نورپردازی فیلم دخیل هستند از جنس تنگستن است که از لامپهای 500وات تا 2000 وات در بازار موجود است که کلوین این نورها تقریبا 3200 است که خود نوری زرد رنگ دارد.

نورهای گازی ( آرک)

این نورها به علت قدرت زیادی که دارند و کلوینی برابر  5600 تا 6500 دارد به نور (day light) نور روز معروف است که از 2000 وات تا 8000 وات دارد و جدیدا نورهای پر قدرتی با وات بیشتر هم تولید شده است که در بازار ایران موجود نمی باشد نور آرک در روز برای پر کردن سایه و در شب برای افه نور روز استفاده می شود .

لامپ سدیم

 چراغهای خیابان نیز از آن است طیف زرد رنگی دارد که گسیل اصلی آن در دو طول موج 589 و 590 نانومتر صورت می‌گیرد، طيف اتم هيدروژن نه تنها از تحریک اتمی آن مشاهده شده که خطوط طیفی گسسته‌ای دارد و برخی رنگها از قبیل (نیلی و سبز و زرد و آبی و ...) را شامل می‌شود، بوسیله طيف خورشيد نیز دیده می‌شود. این خطوط توسط دانشمندان خورشید شناسی از جمله جوزف فرانهوفر (Joseph Von Fraungofer) با حروف الفبا علامت گذاری شده‌اند، مثلا خط D سدیم و ... . با اختراع ليزر (Laser) ، اکنون وجود دارند که می‌توان خروجیهای قوی در یک طول موج منفرد تولید کنند. ما در طبیعت طیف گسسته ، منفرد نداریم مثلا برای نور زرد یک گستره طول موجی حدودآ 0.6 نانومتر داریم.

در فیلمبرداری کمتر از نور فلورسنت استفاده می شود زیرا به دلیل داشتن ترانس بر روی صدا و تصویر نویز تولید می کند.